Kategori: Makaleler

Kaptan-ı Derya Nasıl Yazılır TDK? Dilin Kıyısında, Tarihin Ufuk Çizgisinde “Kaptan-ı Derya nasıl yazılır TDK?” sorusu ilk bakışta basit bir imla meselesi gibi duruyor; ama dilin kıyısında yürürken tarihin ufuk çizgisi hep göz kırpar. Ben de bu satırları, hem doğru yazımı netleştirmek hem de bu ifadenin kökenlerinden bugüne ve yarına uzanan serüvenini birlikte keşfetmek için yazıyorum. Gel, bir grup arkadaş gibi düşünelim: Doğru yazım neden önemlidir, geçmişten bugüne bize neler taşır ve gelecekte dijital dünyada neye dönüşebilir? Hızlı cevap: TDK yazım kurallarıyla uyumlu doğru biçim “Kaptan-ı derya”dır. Genel makam/meslek adı olarak kullanıldığında ilk sözcük büyük, ikinci sözcük küçük yazılır: “Osmanlı…

Aşık Veysel Filmi Ne Zaman Çekildi? Bir Psikoloğun Gözünden Derin Bir İnsan Hikayesi Bir psikolog olarak her filmde insan davranışlarının gizli kalmış köşelerine bakarım. Aşık Veysel’in hayatını anlatan film de tam olarak bu açıdan beni büyüledi. Çünkü bu film yalnızca bir sanatçının yaşam öyküsünü değil, aynı zamanda insanın varoluş mücadelesini, kabullenişini ve anlam arayışını anlatıyor. “Aşık Veysel filmi ne zaman çekildi?” sorusu basit bir tarih merakından öte, aslında bir ruh çözümlemesinin başlangıcı olabilir. Film 2023 yılında çekilmiştir; ancak etkisi zamandan bağımsız bir derinliğe sahiptir. Bir Körün Gözünden Dünyayı Görmek: Bilişsel Psikoloji Perspektifi Bilişsel psikoloji, insanın düşünme biçimlerini, algı süreçlerini ve…

Uzman Doktor Ulvi Çiftçi Kimdir? Antropolojik Bir Perspektiften İnsan ve Şifa Kültürü Bir antropolog olarak, insanların yaşam döngüsünü şekillendiren en güçlü ritüellerden birinin “şifa arayışı” olduğunu gözlemliyorum. Her kültürde hastalık, yalnızca biyolojik bir bozulma değil; toplumsal, ruhsal ve sembolik bir olaydır. Bu yüzden bir doktor, modern dünyanın yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda kültürel bir figürüdür. Uzman Doktor Ulvi Çiftçi ismi, günümüz tıp pratiğinde yalnızca bir hekimi değil, aynı zamanda “şifanın modern temsilcisi” olarak görülebilecek bir figürü temsil eder. Bu yazıda, Ulvi Çiftçi’yi bir tıp uzmanı olmanın ötesinde; insan topluluklarının “şifacı”ya yüklediği sembolik roller ve kimlikler üzerinden inceleyeceğiz. Şifacının Antropolojik Kökeni:…

Twitter Görüntülenme Sayısı Neye Göre? Dijital Öğrenmenin Görünmeyen Sınıfı Bir eğitimci olarak her zaman şuna inanırım: Gerçek öğrenme, sadece bilgi almak değil; etkileşim kurmak, paylaşmak ve dönüşmektir. Bugün artık sınıf duvarlarının yerini ekranlar, tahtaların yerini akışlar, öğrencilerin yerini ise takipçiler alıyor. Bu yeni öğrenme alanında en çok sorulan sorulardan biri ise şudur: Twitter görüntülenme sayısı neye göre belirlenir? Ancak bu sorunun yanıtı yalnızca teknik bir mesele değildir. Bir tweet’in kaç kişiye ulaştığı, aslında bilginin, iletişimin ve öğrenmenin doğasına dair çok daha derin bir pedagojik hikâye anlatır. Görüntülenme Bir “Etkileşim Ölçütü” Değil, Bir Öğrenme İzidir Twitter’da bir gönderinin (tweet’in) görüntülenme sayısı…

Kan Vermeye Ne Engel? Bilimsel Bir Bakışla Engelleri Anlamak Kan vermek, hem bireylerin hem de toplumun sağlık açısından önemli bir katkı sunduğu bir eylemdir. Her yıl binlerce insan, hayatta kalabilmek için kan bağışlarına ihtiyaç duyar. Ancak, bazı insanlar kan bağışında bulunmakta zorluk yaşar ya da bu eylem onlara uygun olmayabilir. Peki, kan vermeye ne engel olabilir? Fiziksel ya da psikolojik engeller mi var? Bu yazıda, kan vermeye engel olan faktörleri bilimsel bir bakış açısıyla inceleyecek, bu engellerin vücudumuzla ve sağlığımızla nasıl ilişkili olduğunu açıklayacağız. Kan Vermeye Engel Olan Fiziksel Faktörler İlk olarak, kan bağışının genellikle fiziksel sağlıkla yakından ilişkili olduğunu…

Roza Kızarıklığı Nasıl Geçer? Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Kaynaklar sınırlıdır ve her seçim bir maliyeti beraberinde getirir. Ekonomik düşüncenin temel taşlarından biri, sınırlı kaynaklarla en verimli şekilde nasıl hareket edileceğini anlamaktır. Bu bakış açısıyla, bireylerin günlük yaşamlarında aldıkları kararlar, sadece maddi değerler açısından değil, aynı zamanda sağlık ve yaşam kalitesi üzerinden de değerlendirilmelidir. Roza kızarıklığı, halk arasında yaygın görülen ve çoğu zaman estetik kaygılarla ilgisi olan bir cilt rahatsızlığıdır. Ancak, bu sorunun ekonomi perspektifinden incelenmesi, hem bireysel kararlar hem de toplumsal sağlık harcamaları açısından farklı bir bakış açısı sunmaktadır. Piyasa Dinamikleri ve Roza Tedavisi Roza kızarıklığının tedavisi, genellikle topikal kremler,…

Nasıl Görürüz? Edebiyatın Işığında Görmenin Anlamı Kelimeler bazen gözlerden daha keskin bir görme gücüne sahiptir. Bir yazarın kalemi, ışığın giremediği yerlere sızar; görünmeyeni görünür kılar. Edebiyat, tam da bu noktada insanın görme biçimini dönüştürür: gözle değil, dille, duyguyla ve imgeyle görürüz. “Nasıl görürüz?” sorusu yalnızca biyolojik bir açıklama beklemez; o, insanın dünyayla kurduğu en derin bağın kapısını aralar. Bu yazıda görmeyi, bir edebiyatçının penceresinden, metinlerin içinden ve karakterlerin gözlerinden geçerek inceleyeceğiz. Görmek: Sadece Gözle Değil, Kalple Bir insan dünyayı yalnızca gözleriyle mi görür? Victor Hugo’nun Notre Dame’ın Kamburu’nda Quasimodo, yüzüyle değil, kalbiyle görür dünyayı. Körlüğün ya da güzelliğin fiziksel olmadığını,…

Hedy kurbanı ne demek? Ritüelin kalbinde bir antropolojik yolculuk Bir antropolog olarak dünyanın farklı köşelerinde yürürken, insanlığın ortak mirasını yansıtan kurban törenleriyle sık sık karşılaşırız. Çöllerden tropik ormanlara, şehir meydanlarından kutsal vadilere kadar birçok yerde insanlar, fedakârlık, şükran ve aidiyet duygularını ifade etmek için kurban ritüelleri gerçekleştirir. Bu yazıda, İslam kültüründe özel bir yere sahip olan Hedy kurbanını, antropolojik bir perspektifle; yani ritüeller, semboller, topluluk yapıları ve kimlik inşası üzerinden inceleyeceğiz. Hedy kurbanı: Kavramsal bir tanım Hedy (Arapça: hady), kelime anlamı olarak “hediye edilen, sunulan kurban” demektir. Bu tür kurban, özellikle Hac ve Umre ibadetleriyle ilişkilidir. Hedy, Mekke’de veya Harem…

Gül Böreğinin Sosuna Ne Konur? — Bir Sosyoloğun Sofra Üzerine Düşünceleri Giriş: Sofranın Sessiz Sosyolojisi Toplumu anlamak bazen sokaklarda değil, mutfakta başlar. Çünkü mutfak, yalnızca yemek yapılan bir alan değil, toplumsal düzenin minyatür bir sahnesidir. “Gül böreğinin sosuna ne konur?” gibi masum bir soru bile, aslında kimliğin, toplumsal rollerin ve kültürel aktarımın gizli bir kapısını aralar. Bir sosyolog olarak, yıllardır gözlemlediğim şey şudur: İnsanlar yemek pişirirken, yalnızca beslenme ihtiyacını değil, toplumsal rollerini de yeniden üretirler. Bir kadın börek yaparken geçmişiyle konuşur, bir erkek o böreği yerken sessizce tarihsel bir alışkanlığın parçası olur. Toplumsal Normların Tadı: Sosun İçinde Gizlenen Düzen Her…