Ne Demek Male? Bir Kez Daha Düşünmemiz Gereken Bir Kavram
Son zamanlarda özellikle sosyal medya üzerinden artan bir fenomen var: “male”. Herhangi bir konuda bir taraf tutmak, belirli düşünceleri savunmak, toplumsal kuralların ötesine geçmek isteyen insanları tanımlamak için kullanılan bu terim, aslında neyi ifade ediyor? Gerçekten bir yaşam tarzı mı, yoksa sadece dünden kalan düşüncelerin günümüze uydurulmaya çalışılmış hali mi? Cevap, bana göre her ikisinin de ötesinde. Ama gelin, önce şu “male” denilen şeyin ne olduğuna ve nasıl şekillendiğine bir bakalım.
Male’in Tanımı: Ne Demek Male?
Bize “ne demek male” dendiğinde akla hemen birkaç şey gelir: Klasik erkeklik, daha doğrusu “patriyarkal normlar” üzerine kurulmuş bir yaşam biçimi. Bu, hala toplumda kabul gören bir erkeklik biçimi, gücü elinde tutan, baskın, duygularını dışarıya yansıtmayan, sorumluluklarından kaçınmayan bir figür olarak tanımlanır. Çoğu zaman aşırı geleneksel değerleri yansıtan bu duruş, bir erkekten beklenen normatif davranışları ifade eder: Aileyi geçindirmek, güçlü olmak, risk alarak mücadele etmek, duygularını kontrol etmek vs.
Ancak bu tanım, “male”ı yalnızca klasik erkekliğe indirgemek biraz eksik olur. Çünkü bugün, “male” çok daha derin ve daha fazlasını barındıran bir anlam taşımaya başlamış durumda. Kendisini “erkeklik normları”nın ötesinde tanımlayan bir kavramdan söz ediyoruz. Yani, doğrudan erkeklik ile ilişkilendirilmektense, zamanla toplumsal cinsiyet ve normlar arasındaki ilişkileri sorgulayan bir figür hâline geldi. Kısacası, “male” bir zihin yapısı, bir düşünüş biçimi. Eskiden sert bir erkek figürünün karşılığıyken, şimdi bu figür çok daha ince çizgilere sahip.
Male’in Güçlü Yönleri: Bir Sistemi Sorgulamak
Şimdi, “male”ı eleştireceğim diye baştan söyleyeyim, bu terimi tamamen kötülemiyorum. Evet, birçok yönüyle modern yaşamda tartışmaya açık bir kavram ama her kavramda olduğu gibi, “male” da bir şeyleri doğru söylemeye çalışıyor. Eğer kadın hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği gibi çok kritik meseleleri göz önünde bulundurursak, bu tanımın, toplumun her bireyine eşit haklar sağlamadaki rolü büyük. Ne de olsa her türlü eşitlik mücadelesinin temeli, daha esnek ve kapsayıcı bir anlayıştan geçer.
Örneğin, “male”ı, sert ve baskıcı bir erkekliği değil de, daha geniş bir şekilde ele alabiliriz: Toplumun bize dikte ettiği sınırlı erkeklik kavramlarını kırmaya çalışan bir figür olarak görebiliriz. Bu kavram, toplumun dayattığı normlara karşı duruş sergileyen bir düşünce biçimini de içeriyor. Duygularını açıkça ifade edebilmek, zayıflıkları kabullenebilmek, duygusal zekâsını geliştirmek gibi olgular, erkekliğin sadece fiziksel güçle ve güçlü duruşla tanımlanması gerektiğine dair anlayışları sorguluyor.
O zaman “male” aslında bir özgürleşme yoludur diyebiliriz. Kendi kimliğini şekillendiren ve tanımlayan bir figür yaratma çabasıdır. Bu anlamda, klasik erkeklik normlarını, o dönemin toplumunun dayattığı rollerden kurtulmayı başaran, hatta bunlara eleştirel bakan bir hareket olarak düşünülebilir.
Male’in Zayıf Yönleri: Gerçekten Bizi Özgürleştiriyor Mu?
Tabii her kavramda olduğu gibi, burada da “her güzel şeyin bir de karanlık tarafı” var. Şimdiye kadar bahsettiklerim belki de “male”ın güçlü yanlarını temsil ediyordu ama gelin bakalım, “gerçekten de bizi özgürleştiriyor mu?” diye bir soru soralım. Bu terimin toplumda yarattığı belki de en büyük risk, toplumsal normlara karşı bir isyanı, yalnızca başka bir normla değiştirmeye çalışan bir yaklaşım olması.
Bazen “male” dediğimizde, toprağa değil, yine erkek egemenliğine ait bir alan yaratıyoruz. Bu, feminist hareketlere benzer şekilde, kadınları değil, yine erkekleri merkezi bir noktada tutan bir söylem oluşturuyor. “Male” olarak tanımlanan bir kişi, toplumsal cinsiyet eşitliği adına mücadele ediyor gibi görünse de, aslında kendini sadece “erkek” kimliği üzerinden tanımlamaya devam ediyor.
Bunun bir sonucu olarak, toplumsal cinsiyet normları ve eşitlik mücadelesi bir yana, aslında daha da keskinleşen bir cinsiyetçiliğe dönüşebilir. O zaman, toplumsal eşitlik değil de, sadece erkeklerin toplumdaki yerinin daha sağlam hâle getirilmesi amaçlanıyor olabilir. Bu anlamda “male”ın gücü, sınırlı kalıyor ve özgürleştirmektense yeniden inşa edilmiş bir hiyerarşi doğurabiliyor.
Peki, gerçekten de erkek egemenliğine karşı bir duruş sergileyen bir figür, erkekliği onaylayan başka bir söyleme mi dönüşüyor? Yani bu, aslında bir sorudur. Çünkü en temelde, “male” kavramı yeni bir egemenlik kurma çabası olabilir.
Tartışılması Gereken Sorular: Hangi Male, Ne Male?
Şimdi, gelin birkaç önemli soruyla yazıyı bitirelim. Bu sorular, “male”ı daha derinlemesine düşünmemizi ve tartışmamızı sağlayacak:
1. “Male” gerçekten de erkeklik normlarını aşmak mı istiyor, yoksa sadece erkekliği yeniden mi tanımlıyor?
2. Toplumda erkeklerin daha güçlü olmasını savunmak, feminist hareketin tersine, “kadınların daha güçlü olması” ile çatışır mı?
3. “Male” bir devrim değil de, sadece başka bir tür eril norm mudur?
4. Erkeklerin zayıflıklarını kabul etmesi gerektiği fikri, toplumda bir eşitlik yaratmak mı istiyor, yoksa erkeklik baskısını ve utancını mı arttırıyor?
Bu sorular, aslında “male”ın ne kadar tartışmalı ve derin bir kavram olduğunu gösteriyor. Hepimiz bir şeyler düşünüyoruz ama asıl mesele, bu düşüncelerin bizim toplumumuzu nasıl dönüştüreceğidir. Ve belki de bir gün, “male” kavramı sadece geçmişin bir yadigârı olarak kalır, biz de kendi kimliklerimizi sınıflandırmadan yaşarız.
Bunlar, üzerinde düşünmemiz gereken sorular. Düşünmeden geçmemek gerek.